رسوم کره شمالی: بررسی 12 تا از عجیب ترین آداب فرهنگی و اجتماعی

کره شمالی، کشوری که اغلب به عنوان یکی از مرموزترین جوامع جهان شناخته می‌شود، از فرهنگ و رسوم منحصربه‌فردی برخوردار است. در این مقاله از نجوافکت، با مهم‌ترین رسوم کره شمالی آشنا می‌شویم.

آداب و رسوم کره شمالی

آداب و رسوم کره شمالی تلفیقی از ایدئولوژی سیاسی با فرهنگ سنتی این مرز و بوم است. به طور کلی فرهنگ در کره شمالی ترکیبی از انضباط شدید نظامی-ایدئولوژیک، سنت‌های کنفوسیوسی و احترام به سلسله مراتب است.

1. ایدئولوژی جوچه: هسته اصلی فرهنگ مدرن

جوچه (Juche)، به معنای خوداتکایی یا تکیه بر خود، ایدئولوژی رسمی و حاکم بر کره شمالی است. این فلسفه که توسط کیم ایل سونگ (Kim Il-sung) در دهه 1950 پایه‌گذاری شد و بعدها توسط کیم جونگ ایل (Kim Jong-il) گسترش یافت، بر استقلال کامل سیاسی، اقتصادی و نظامی تاکید دارد و انسان را ارباب سرنوشت خویش می‌داند. جوچه سه اصل کلیدی دارد:

• استقلال ایدئولوژیک و سیاسی
• خودکفایی اقتصادی
• خوداتکایی نظامی

این اصول به کره شمالی کمک کرده تا از وابستگی به قدرت‌های خارجی دوری کند و مسیر مستقلی را دنبال نماید. با این حال، جوچه در عمل بیش از یک تئوری سیاسی است و به ابزاری برای تقویت پرستش شخصیت رهبران تبدیل شده است.

کیم ایل سونگ، کیم جونگ ایل و کیم جونگ اون به عنوان رهبران تقریبا مقدس شناخته می‌شوند و نماد اراده و روح ملت هستند. این تقدس در زندگی روزمره مردم به وضوح دیده می‌شود: در هر خانه، مدرسه، اداره و کارخانه، پرتره‌های بزرگ این رهبران نصب است و شهروندان موظف‌اند هر روز آن‌ها را تمیز و مراقبت کنند.

جوچه تمام جنبه‌های زندگی را در بر می‌گیرد؛ از آموزش و رسانه گرفته تا هنر و اخلاقیات. آثار هنری باید پیام‌های انقلابی و ستایش از رهبر را منتقل کنند، برنامه‌های درسی بر پایه جوچه طراحی شده‌اند و رسانه‌های دولتی دائما بر وفاداری، خوداتکایی و مبارزه با نفوذ خارجی تاکید می‌ورزند.

به طور خلاصه، جوچه نه تنها یک ایدئولوژی سیاسی، بلکه یک جهان‌بینی جامع و سبک زندگی جمعی است که فرد را در خدمت جمع و رهبر قرار می‌دهد و استقلال ظاهری کشور را با اطاعت مطلق داخلی همراه ساخته است. این فلسفه همچنان پایه اصلی هویت ملی و مشروعیت حکومت در کره شمالی باقی مانده است.

2. زندگی روزمره و آداب اجتماعی

در کره شمالی، روز با صدای بلندگوهای عمومی آغاز می‌شود؛ صبح زود، اخبار دولتی و سرودهای انقلابی از هر کوچه و محله پخش می‌شود و مردم را به سوی یک روز سازمان‌یافته هدایت می‌کند. این روال ساده اما تکراری، بخشی از بافت زندگی روزمره است که همه چیز را در چارچوب جمعی و ایدئولوژیک نگه می‌دارد.

نحوه احترام گذاشتن به مقامات در کره شمالی بسیار عمیق و ریشه‌دار است؛ سنتی که از فرهنگ کنفوسیوسی به ارث رسیده و با ایدئولوژی جوچه تقویت شده است. سلام کردن معمولا با تعظیم رسمی همراه است و مردم از عناوین احترام‌آمیز مانند رفیق (Comrade) استفاده می‌کنند. این آداب نه فقط در برخورد با رهبران، بلکه در روابط روزمره خانوادگی و اجتماعی هم دیده می‌شود.

تقریبا همه فعالیت‌ها گروهی و هماهنگ است؛ کار جمعی در مزارع و کارخانه‌ها، ورزش‌های صبحگاهی دسته‌جمعی، رقص‌های هماهنگ در میدان‌ها، راهپیمایی‌های بزرگ و تظاهرات‌های سازمان‌یافته. در واقع فردیت کمتر جایی دارد؛ آنچه مهم است، همبستگی و حرکت همزمان جمع است.

حتی ظاهر و پوشش هم از این قاعده مستثنی نیست و آداب لباس پوشیدن در کره شمالی مختص این سرزمین است. لباس‌های غربی، مانند شلوار جین، در دوره‌های مختلف ممنوع یا بسیار محدود بوده‌اند و مردم به لباس‌های ساده و یکنواخت تشویق می‌شوند. آرایشگاه‌های دولتی مدل موهای مجاز را تعیین می‌کنند و گزینه‌ها بسیار محدود هستند. همه چیز باید با هنجارهای رسمی همخوانی داشته باشند. این سبک زندگی، ترکیبی است از نظم شدید، حس جمعی و احترام سنتی که روزبه‌روز مردم کره شمالی را در یک چارچوب واحد و کنترل‌شده نگه می‌دارد.

3. آداب غذا خوردن در کره شمالی

در کره شمالی، غذا خوردن اغلب یک تجربه گروهی و خانوادگی است که با احترام عمیق به بزرگ‌ترها همراه می‌شود. این آداب نه تنها تغذیه را، بلکه ارزش‌های فرهنگی مانند احترام، جمع‌گرایی و پیوند خانوادگی را در هر وعده غذایی زنده نگه می‌دارند. جوان‌ترها همیشه ابتدا به بزرگ‌ترها تعارف می‌کنند و منتظر می‌مانند تا آن‌ها شروع کنند. ابزارهای غذا خوردن هم سنتی است؛ قاشق برای سوپ و چاپ‌استیک برای برنج و سایر غذاها. نوشیدنی‌ها مانند سوجو یا آب، همیشه با دو دست سرو و دریافت می‌شوند که نشانه‌ای از ادب و احترام است.

غذاهای پایه روزانه ساده و محلی‌اند. اصلی‌ترین آن‌ها برنج سفید، سوپ‌های گرم، غذاهای دریایی،  خوراک‌های سبزیجات و کیمچی (که اغلب با میگو یا صدف طعم‌دار شده و تندتر از نسخه جنوبی) هستند.

همچنین در روزهای تعطیل و مراسم، سونگ‌پیون (کیک برنجی بخارپز محبوب) نقش اصلی را دارد. در کره شمالی این کیک معمولا بزرگ‌تر، پر از گوشت و سبزیجات است و نمادی از فراوانی و شادی خانوادگی به شمار می‌رود.

4. مراسم و جشن‌های کره شمالی

در کره شمالی، جشن‌های ملی و سنتی ترکیبی از ستایش رهبران و حفظ برخی رسوم کهن هستند، اما اولویت همیشه با رویدادهای مرتبط با خانواده کیم است. بزرگ‌ترین و باشکوه‌ترین جشن ملی، روز خورشید است؛ تولد کیم ایل سونگ در 15 آوریل 1912 (26 فروردین 1291). این روز به عنوان مهم‌ترین تعطیلی سال شناخته می‌شود و سراسر کشور با نمایش‌های انبوه، رقص‌های دسته‌جمعی، آتش‌بازی‌های عظیم و رژه‌های نظامی به جشن و ستایش رهبر بنیان‌گذار می‌پردازند. روز خورشید نمادی از آغاز عصر جدید کره شمالی است و مردم آن را با شور و هیجان فراوان گرامی می‌دارند.

جشن بعدی، تولد کیم جونگ ایل در 16  فوریه 1941 (27 بهمن 1319) است که به عنوان روز ستاره درخشان نیز شناخته می‌شود. اگرچه اهمیت آن کمی کمتر از روز خورشید است، اما همچنان با مراسم‌های گروهی، کنسرت‌های انقلابی و فعالیت‌های فرهنگی گسترده همراه است.

10 اکتبر (18 مهر 1324)، روز تاسیس حزب کارگران کره در سال 1945، یکی دیگر از تعطیلات کلیدی است. این روز با رژه‌های نظامی باشکوه، سخنرانی‌های رسمی و نمایش قدرت حزب حاکم جشن گرفته می‌شود و نشان‌دهنده پایه‌های سیاسی نظام است.

در میان این جشن‌های ایدئولوژیک، چوسوک (جشن سنتی برداشت محصول) هنوز زنده مانده، اما جایگاهش بسیار متفاوت است. چوسوک در کره شمالی تنها یک روز تعطیل است و اهمیت کمتری نسبت به مناسبت‌های مربوط به خانواده کیم دارد. با این حال، مردم در این روز به رسم دیرینه به زیارت قبور اجداد می‌روند، غذا و میوه تقدیم می‌کنند و با انجام بازی‌های سنتی مانند یوت‌نوری (بازی تخته‌ای قدیمی) و کشتی سنتی کره‌ای (سیروم) به یادگارهای فرهنگی خود احترام می‌گذارند.

این جشن‌ها نشان می‌دهند که در کره شمالی، سنت‌های کهن هنوز نفس می‌کشند، اما همیشه در سایه شکوه و عظمت رهبران قرار دارند و هر رویدادی به نوعی فرصتی برای تقویت وحدت ملی و وفاداری به نظام تبدیل می‌شود.

5. هنر و سرگرمی

یکی از خیره‌کننده‌ترین جلوه‌های فرهنگی کره شمالی، بازی‌های انبوه (Mass Games) است؛ نمایشی عظیم که هزاران نفر همزمان حرکات دقیق ژیمناستیک، رقص‌های هماهنگ و تصاویر زنده و رنگارنگ را در استادیوم بزرگ میونگ‌رنگ‌دائه (May Day Stadium) اجرا می‌کنند. این رویداد، که به عنوان بزرگ‌ترین نمایش گروهی جهان شناخته می‌شود، جایی است که هنر، انضباط نظامی و پیام‌های انقلابی در هم می‌آمیزند. وقتی نورها، موسیقی و حرکت جمعی یکی می‌شوند، تماشاگر احساس می‌کند بخشی از یک اراده ملی عظیم است؛ نمایشی که فراتر از سرگرمی، نماد وحدت و قدرت را زنده می‌کند.

در کره شمالی، هنر هرگز بی‌طرف نیست. موسیقی، تئاتر، فیلم و رقص همگی باید پیام سیاسی داشته باشند و در خدمت ایدئولوژی جوچه و ستایش رهبران قرار گیرند. هیچ اثری بدون ارجاع به خوداتکایی یا خانواده کیم اجازه اجرا نمی‌یابد.

آهنگ‌های معروف این کشور نیز همین مسیر را می‌پیمایند؛ ترانه‌هایی مانند «خورشید ما کیم ایل سونگ» که رهبر بنیان‌گذار را خورشید درخشان ملت می‌خواند، یا «جوچه فولاد بهترین است» که بر استحکام ایدئولوژی خوداتکایی تاکید دارد. این ملودی‌ها در مراسم‌ها، مدارس، کارخانه‌ها و رادیوهای خانگی بارها پخش می‌شوند و به بخشی جدایی‌ناپذیر از حافظه جمعی مردم تبدیل شده‌اند. هر بار شنیدن‌شان حس تعلق و غرور ملی را دوباره زنده می‌کند.

در این سرزمین، هنر فقط زیبایی نیست؛ ابزاری است برای روایت داستان ملت، یادآوری گذشته انقلابی و ترسیم آینده‌ای که در آن همه یکپارچه و هم‌جهت‌اند. این آمیختگی شگفت‌انگیز خلاقیت و کنترل، یکی از برجسته‌ترین و منحصربه‌فردترین ویژگی‌های فرهنگ کره شمالی را شکل داده است.

6. نقش زنان و جنسیت

زنان اغلب مسئولیت اقتصادی خانواده را بر عهده دارند، مثل کار در بازارها، اما طبق رسم های کشور کره شمالی مردان در خانه، گاهی آشپزی یا مراقبت از بچه‌ها را انجام می‌دهند. فرهنگ هنوز مرد محور است، با این وجود زنان در فعالیت‌های اجتماعی شرکت می‌کنند.

7. آداب بازدید از بناهای یادبود در کره شمالی

در بازدید از مجسمه‌های مهمی مانند مانسودائه (مجموعه‌ای از مجسمه‌های عظیم رهبران کره شمالی در پیونگ یانگ که نماد وفاداری به نظام حاکم محسوب می‌شود) رعایت احترام الزامی است. در واقع طبق رسوم کره شمالی بازدیدکنندگان باید تعظیم کنند و پوشش رسمی شامل شلوار بلند و کفش بسته داشته باشند. همچنین عکاسی تنها به صورت کامل از مجسمه‌ها مجاز است و گل‌گذاری، هرچند اجباری نیست، به شدت تشویق و هرگونه بی‌احترامی به این نمادها جرم تلقی می‌شود.

8. محدودیت ها و ممنوعیت ‌های اجتماعی در کره شمالی

در کره شمالی، جایی که دولت دیگر نمی‌تواند همه نیازهای مردم را تامین کند، بازارهای خصوصی یا جانگ‌مادانگ (Jangmadang) به ستون اصلی زندگی روزمره تبدیل شده‌اند. این بازارهای غیررسمی، که از دل بحران‌های دهه 1990 زاده شدند، امروز نقش حیاتی در تامین غذا، لباس، دارو و حتی کالاهای روزمره ایفا می‌کنند. میلیون‌ها نفر برای بقا به این بازارها وابسته‌اند؛ جایی که زنان اغلب نقش اصلی را در تجارت ایفا می‌کنند و اقتصاد زیرزمینی، خلا سیستم دولتی را پر کرده است.

تلفن همراه در این کشور وجود دارد، اما بسیار محدود و کنترل‌شده است. شبکه موبایل داخلی است و تماس‌ها فقط درون مرزهای کشور ممکن می‌شوند. اینترنت عمومی، همانطور که ما می‌شناسیم، وجود ندارد؛ تنها شبکه بسته دولتی به نام کوانگ‌میونگ (Kwangmyong) در دسترس است. یک اینترانت داخلی که فقط محتوای تاییدشده دولتی را ارائه می‌دهد، از اخبار رسمی گرفته تا اپلیکیشن‌های محلی مانند تاکسی اینترنتی یا سفارش غذا. اما این‌ها بدون هیچ ارتباطی با جهان بیرون در دسترس هستند.

با این حال، در میان جوانان، میل به دنیای بیرون خاموش نمی‌شود. بسیاری هنوز آرزوی تماشای فیلم‌ها، سریال‌ها و موسیقی کره جنوبی را در سر می‌پرورانند؛ از درام‌های عاشقانه گرفته تا آهنگ‌های کی‌پاپ. این محتواها اغلب از طریق USBهای قاچاق‌شده از چین وارد می‌شوند، اما دسترسی به آن‌ها جرم سنگینی محسوب می‌شود؛ مجازاتی که گاهی به زندان طولانی مدت یا حتی اعدام می‌رسد. این تضاد میان کنترل شدید حکومت و اشتیاق پنهان نسل جوان، یکی از جالب‌ترین و در عین حال غم‌انگیزترین جنبه‌های زندگی در این کشور است؛ جایی که حتی یک آهنگ یا یک صحنه از سریال می‌تواند نمادی از آزادی ممنوعه باشد.

9. ساختار خانواده

خانواده‌ها معمولا هسته‌ای هستند (والدین و فرزندان)، اما احترام به اجداد و بزرگ‌ترها ریشه کنفوسیوسی داشته و خیلی مهم است. همچنین فرزندان موظفند به پیتیل پیتی (وفاداری به والدین) عمل کنند، مثل کمک در کارهای خانه یا مراقبت از سالمندان.

10. آداب ازدواج و مراسم عروسی در کره شمالی

مراسم عروسی ساده و گروهی برگزار می‌شود و اغلب با رقص و آواز سنتی همراه است. در این مراسم، عروس و داماد طبق رسوم کره شمالی لباس سنتی (هانبوک) که برای بانوان دامن بلند (چیما) و بالاپوش کوتاه (جوگوری) و برای آقایان بالاپوش و شلوار گشاد است می‌پوشند که این لباس را نمادی از هویت و فرهنگ خود می‌دانند و خانواده‌ها غذا تقدیم می‌کنند. انتخاب همسر اغلب بر اساس آداب و رسوم کره شمالی و دارای هماهنگی خانوادگی و اجتماعی است، نه عشق رمانتیک صرف. بعد از ازدواج، زوج‌ها اغلب با والدین زندگی می‌کنند.

11. عزاداری و مرگ

مراسم عزاداری شامل بازدید از قبر اجداد و تقدیم غذا (مثل برنج و میوه) می‌شود. مردم لباس سیاه می‌پوشند و برای چند روز سوگواری می‌کنند. این رسم شبیه به جسا (مراسم اجدادی) است که در تعطیلاتی مثل چوسوک برگزار می‌شود.

12. باورها و سنت های مذهبی

باورهای سنتی در کره شمالی شامل شمنیسم (باور به ارواح طبیعت)، بودیسم و کنفوسیانیسم می‌شود. مردم به اجداد احترام می‌گذارند و مراسم تقدیم غذا به ارواح برگزار می‌کنند، اما مذهب سازمان‌یافته تحت کنترل شدید دولت قرار دارد.

تفاوت آداب کره شمالی و جنوبی

هر دو کشور ریشه‌های مشترکی  دارند که پیش از تقسیم شبه‌جزیره در سال 1945 شکل گرفته‌اند: زبان کره‌ای واحد با الفبای هانگول، تعطیلات سنتی مانند چوسوک (جشن برداشت) و سئول‌نال (سال نو قمری)، غذاهای نمادین مانند کیمچی و برنج، لباس سنتی هانبوک و باورهای فرهنگی عمیق ریشه‌دار در کنفوسیوسیسم، شمنیسم و بودیسم که هنوز در هر دو جامعه زنده‌اند. اما با وجود این شباهت‌ها این دو کشور تفاوت‌هایی نیز دارند که در جدول زیر به بیان برخی از آن‌ها پرداخته‌ایم:

کره شمالی و کره جنوبی، دو نیمه یک شبه‌جزیره که بیش از هفت دهه از هم جدا شده‌اند، امروز دو جهان کاملا متفاوت را نشان می‌دهند. در کره شمالی، ایدئولوژی جوچه و رهبری مطلق خانواده کیم بر همه چیز سایه افکنده. جمع‌گرایی شدید، کنترل کامل رسانه‌ها و اینترنت، اقتصاد دولتی شکننده و تمرکز بر وفاداری بی‌چون‌وچرا به رهبر؛ جایی که آزادی بیان تقریبا وجود ندارد، فعالیت‌ها گروهی و سازمان‌یافته‌اند و حتی مدل مو و ظاهر افراد تحت نظارت است.

در مقابل، کره جنوبی به یکی از پویاترین و پیشرفته‌ترین جوامع جهان تبدیل شده است؛ دموکراسی زنده، اقتصاد غول‌آسا با برندهایی مثل سامسونگ و هیوندا، اینترنت آزاد، کی پاپ جهانی، آزادی بیان و خلاقیت فردی. مردمی که برای موفقیت شخصی رقابت می‌کنند، سفر می‌روند، فیلم‌های هالیوودی می‌بینند و زیر نور شهرهای نئونی زندگی پرجنب‌وجوشی دارند. با اینکه هر دو کشور ریشه‌های مشترک زبانی، غذایی، فرهنگی و سنتی دارند، اما مسیرهای متفاوت دهه‌های جدایی، یکی را به انزوا و کنترل کشانده و دیگری را به جهانی شدن و شکوفایی رسانده؛ دو برادر که یکی در تاریکی مانده است و دیگری می‌درخشد.

تاثیر حکومت بر فرهنگ و آداب مردم کره شمالی

همانطور که گفتیم در کره شمالی، حکومت با تکیه بر ایدئولوژی جوچه بر تمامی جنبه‌های زندگی اجتماعی، فرهنگی و سیاسی کنترل کامل دارد؛ به طوری که هنر و رسانه نه برای سرگرمی، بلکه به عنوان ابزار اصلی پروپاگاندا و آموزش ایدئولوژیک به کار گرفته می‌شوند. در حالی‌ که هرگونه نفوذ فرهنگی خارجی به شدت ممنوع است و فرهنگ سنتی تنها در قالبی همسو با ایدئولوژی رسمی اجازه بروز دارد.

چرا مردم کره شمالی انقلاب نمی کنند؟

آداب و رسوم کره شمالی مردم را در حالت خفقان قرار داده است؛ به طوری که مردم کره شمالی قبل از اینکه پایشان به خیابان‌ها باز شود، در نطفه خفه می‌شوند. وقتی مردمی سال‌ها زیر سایه کنترل شدید دولت و نظامی قرار بگیرند و دائما در حال رعایت هنجارهای نامتعارف و افسارگسیخته اجتماعی باشند، اغلب آنقدر با مشکلات دست‌وپنجه نرم کرده‌اند که رمقی برای فکر کردن به شورش علیه حکومت ندارند. کما اینکه اگر حکومت از سمت مردم احساس خطر کند، به بدترین شکل پاسخ خواهد داد.

در همین فضای آلوده به خفقان شدید، ایدئولوژی جوچه از کودکی در ذهن‌ها جای می‌گیرد و نظام طبقه‌بندی سیاسی سونگ‌بون تراژدی وفاداری یا طردشدگی و اعدام را در ذهن‌های خسته و بیمار مردم کره شمالی جای می‌دهد؛ چرا که ترس تنها فرد را مورد هدف قرار نمی‌دهد، بلکه سه نسل از خانواده او را درگیر می‌کند. پس ترس از به خطر افتادن امنیت خانواده، هر فردی را مجبور به سکوت می‌کند؛ چرا که نظارت دائمی همسایه بر همسایه و شهروندان بر یکدیگر، هر اقدام و تفکر انقلابی را پیش از بروز نابود می‌سازد.

تاثیر سال‌ها تحمل رسوم کره شمالی، غم‌انگیزترین تراژدی ممکن را رقم زده و این است که مردم به دلیل پروپاگاندا دیگر حکومت را مقصر رنج‌های خویش نمی‌دانند. در این‌گونه جوامع که مردم مشکلات خود را گردن سرنوشت، ضعف‌های شخصی و دشمنان خارجی می‌اندازند، نیازی به سرکوب خیابانی نیست؛ بلکه عادت دادن مردم به سکوت و ترس، موفق‌تر عمل می‌کند.

کلام آخر

فرهنگ در کره شمالی ترکیبی است از سنت‌های چندصدساله کره‌ای (احترام به سلسله مراتب، غذا، لباس سنتی، جشنواره‌های فصلی) و ایدئولوژی جمعی‌گرایانه جوچه که بر وفاداری به رهبر، فعالیت‌های گروهی و خوداتکایی تاکید دارد. این ترکیب باعث شده جامعه‌ای بسیار منسجم اما در عین حال بسیار کنترل‌شده شکل بگیرد که در آن فردیت کمتر و جمع‌گرایی در اولویت است.

درک شرایط زندگی مردم و شناخت آداب و رسوم کره شمالی، بدون آشنایی با ساختارهای سیاسی و ایدئولوژیک آن امکان‌پذیر نیست؛ چراکه سیاست در این کشور نقشی مستقیم و تعیین‌کننده در شکل‌گیری فرهنگ و سبک زندگی مردم دارد.

نظر شما مخاطبان عزیز درباره رسم های کشور کره شمالی چیست؟ آیا این مقاله توانست تا حدی شما را با فرهنگ و شیوه زندگی مردم این کشور آشنا کند؟ اگر شما هم نکته‌ای جالب یا اطلاعاتی درباره رسوم عجیب کره شمالی می‌دانید، خوشحال می‌شویم آن را با ما و دیگر خوانندگان به اشتراک بگذارید.

سوالات متداول