8 رنگ چشم کمیاب: نادرترین رنگ ها و علت کمیاب بودن آنها

در دنیای رنگ‌ها، چشم انسان یکی از جذاب‌ترین ویژگی‌های ظاهری به شمار می‌رود. در حالی که بیشتر مردم جهان چشم‌های قهوه‌ای یا آبی دارند، برخی رنگ‌های چشم چنان نادر هستند که تنها تعداد بسیار کمی از افراد آن را به ارث برده‌اند. در این مقاله از نجوافکت 8 رنگ چشم کمیاب را معرفی می‌کنیم.

معرفی 8 رنگ چشم کمیاب

رنگ چشم توسط ملانین (رنگدانه طبیعی) در عنبیه تعیین می‌شود. اگر ملانین زیاد باشد، چشم قهوه‌ای می‌شود و اگر کم باشد، آبی یا سبز می‌شود. اما ژنتیک نقش اصلی را بازی می‌کند. رنگ از طریق وراثت و ژن‌ها منتقل می‌شود و جهش‌های ژنتیکی می‌توانند نایاب ترین رنگ های چشم را خلق کنند. علاوه بر این، استروما (لایه جلویی عنبیه) و قرنیه با پراکندگی نور، رنگ را دگرگون و درخشان‌تر می‌سازند. در ادامه مروری بر لیست رنگ چشم های کمیاب خواهیم داشت. این لیست بر اساس منابع معتبر، مانند وبسایت VerywellHealth، جمع‌آوری شده است.

1. بنفش یا ویولت (Violet / Purple)

• درصد تقریبی: کمتر از 01%
• منطقه غالب: فقط در میان افراد دارای آلبینیسم دیده می‌شود که درصد کمی از جمعیت را تشکیل می‌دهند

رنگ چشم بنفش از کمیاب ترین رنگ های چشم در جهان به شمار می‌رود و تقریبا همیشه نتیجه کمبود شدید ملانین در عنبیه است و اغلب در افراد مبتلا به آلبینیسم دیده می‌شود. در این حالت، عنبیه بسیار شفاف می‌شود و نور از رگ‌های خونی پشت چشم (شبکیه) عبور کرده و منعکس می‌گردد. این انعکاس قرمز با مقدار کمی آبی ترکیب شده و ظاهر بنفش یا ارغوانی ایجاد می‌کند. رنگ بنفش واقعی و خالص بدون ارتباط با آلبینیسم یا اختلال ژنتیکی مشابه، در انسان‌ها وجود ندارد و افسانه‌هایی مثل Alexandria’s Genesis کاملا ساختگی هستند. به طور کلی، چشم بنفش واقعی در کمتر از 1% (و احتمالا خیلی کمتر) از جمعیت جهان دیده می‌شود و جزو نادرترین رنگ چشم هاست.

2. قرمز یا صورتی (Red / Pink)

• درصد تقریبی: کمتر از 01%
• منطقه غالب: فقط در میان افراد دارای آلبینیسم دیده می‌شود که درصد کمی از جمعیت را تشکیل می‌دهند

رنگ چشم قرمز یا صورتی یکی از نایاب ترین رنگ های چشم در جهان است و تقریبا همیشه نتیجه آلبینیسم (زالی) یا شرایط ژنتیکی مشابه است. در این حالت، ملانین (رنگدانه) در عنبیه بسیار کم یا کاملا غایب می‌شود؛ بنابراین عنبیه شفاف شده و رگ‌های خونی پشت چشم (شبکیه) از پشت آن دیده می‌شوند و ظاهر قرمز یا صورتی ایجاد می‌کنند.

این ظاهر اغلب با مشکلات بینایی مثل حساسیت شدید به نور، نیستاگموس (لرزش چشم) و کاهش حدت بینایی همراه است. هرچند آلبینیسم حدود 1 در 20000 نفر را تحت تاثیر قرار می‌دهد، اما چشم قرمز یا صورتی واقعی در کمتر از 0.01% جمعیت جهان دیده می‌شود و جزو نایاب ترین رنگ های چشم محسوب می‌گردد که ناشی از رنگدانه طبیعی نیست، بلکه اثر انعکاس خون است.

3. کهربایی یا طلایی-نارنجی (Amber)

• درصد تقریبی: حدود 5%
• منطقه غالب: چین، برخی مناطق خاورمیانه و آمریکای جنوبی

یکی از رنگ چشم های نادر طبیعی بدون اختلال ژنتیکی این رنگ بسیار زیبا است. کهربایی، از غلظت بالای رنگدانه زرد (Lipochrome) ایجاد می‌شود و شبیه چشم گرگ یا شیر است. این رنگ خاص به دلیل ترکیب منحصر‌به‌فرد پیگمنت‌های ملانین و فئوملانین در عنبیه شکل می‌گیرد. در حالی که در چشم‌های قهوه‌ای مقدار زیادی ملانین تیره وجود دارد، چشم‌های کهربایی مقادیر نسبتا زیادی از فئوملانین (لایپوکروم) دارند که به طیف سایه‌های طلایی و مسی جلوه می‌بخشد.

4. خاکستری (Gray)

• درصد تقریبی: کمتر از 1% تا حدود 3%
• منطقه غالب: کشورهای بالتیک، روسیه و شمال اروپا

خاکستری اغلب نادرتر از سبز در نظر گرفته می‌شود و در واقع جزء کمیاب ترین رنگ چشم ها در جهان است. این رنگ، از ملانین بسیار کم و پراکندگی نور در ساختار عنبیه ناشی می‌شود و به همین خاطر است که تغییرپذیر به نظر می‌رسد. تبدیل از آبی به سبز بسته به نور از ویژگی‌های جذاب این رنگ چشم است.

5. سبز (Green)

• درصد تقریبی: حدود 2%
• منطقه غالب: ایرلند، ایسلند، اسکاتلند، شمال اروپا

معمولا رنگ سبز کمیاب‌ترین رنگ چشم رایج (غیر از موارد بیماری) معرفی می‌شود. این رنگ چشم بسیار خاص و زیبا از ترکیب ملانین کم با رنگدانه زرد و پراکندگی نور ایجاد می‌شود.

6. فندقی (Hazel)

• درصد تقریبی: حدود 5% تا 10%
• منطقه غالب: خاورمیانه، اروپا و قسمت‌هایی از آمریکا

این رنگ از کمیاب ترین رنگ چشم ها در دنیا و مخلوطی از رنگ‌های سبز، قهوه‌ای و طلایی است. رنگ چشم فندقی در افراد مختلف متفاوت است و بر اساس نور محیط گاهی به سبز و گاهی به قهوه‌ای متمایل می‌شود. از نظر ژنتیکی، بین رنگ چشم آبی و قهوه‌ای در سطح میانه قرار دار. و این ترکیب آن را به یکی از خاص ترین رنگ چشم ها تبدیل کرده است.

7. آبی (Blue)

• درصد تقریبی: حدود 8% تا 10%
• منطقه غالب: اروپا، به ویژه اسکاندیناوی

این رنگ چشم کمیاب، ریشه در یک جهش ژنتیکی قدیمی در اروپا دارد. رنگ آبی چشم به دلیل وجود رنگدانه آبی نیست. رنگ چشم بستگی به میزان و نوع ملانین در عنبیه دارد. در چشم‌های آبی، میزان ملانین از چشم‌های قهوه‌ای کمتر است. وقتی ملانین کم باشد، نور پس از ورود به عنبیه پراکنده می‌شود و بازتاب این پراکندگی، رنگ آبی را ایجاد می‌کند. پدیده‌ای مشابه آنچه باعث آبی دیده شدن آسمان می‌شود.

8. قهوه ای (Brown)

• درصد تقریبی: حدود 70% تا 80%
• منطقه غالب: آسیا، آفریقا، آمریکای جنوبی، آمریکای لاتین، ، خاورمیانه و مدیترانه

قهوه‌ای رایج‌ترین رنگ چشم در جهان است که از تیره تا روشن، در همه نژادها غالب است. عامل اصلی این رنگ چشم، ملانین است؛ همان رنگدانه‌هایی که در پوست و مو نیز وجود دارند. هر چه میزان ملانین در لایه‌های جلویی عنبیه بیشتر باشد، چشم تیره‌تر دیده می‌شود. در چشم‌های قهوه ای، ملانین فراوان و نور کمتری در بافت عنبیه پراکنده می‌شود. بنابراین رنگ نهایی تیره به نظر می‌رسد.

نکته:

دو رنگ متفاوت در چشم‌ها یا لکه‌ای (Heterochromia): حدود 1% یا کمتر از وضعییت کل دنیا را شامل می‌شود، اما صرفا یک وضعیت است نه رنگی واحد.

کلام آخر

در نهایت، رنگ چشم کمیاب مثل سبز یا خاکستری تنها یک ویژگی ژنتیکی نیست، بلکه نمادی از تنوع انسانی و وراثت پیچیده است. درک این رنگ‌ها به ما کمک می‌کند تا از زیبایی طبیعی خود بیشتر قدردانی کنیم، به تفاوت‌ها احترام گذاشته و بفهمیم که ملانین و نور چطور جهان رنگارنگی می‌سازند. اگر رنگ چشم خاصی دارید، بدانید که بخشی از یک گروه نادر هستید!

سوالات متداول

ترین هاسرگرمیسلامت و بدنعجیب ترین هاعلمی و جهانفشن و زیبایی