شهرهای متروکه جهان: ۱۵ شهر ارواح که زمانی میلیون ها نفر در آنها زندگی می کردند

در این مقاله از نجوافکت، با شگفت‌انگیزترین شهرهای متروکه جهان آشنا می‌شوید؛ ۱۵ شهر ارواح که زمانی میلیون‌ها نفر در آنها زندگی می‌کردند و امروز تنها سکوت و ویرانی در آنها حکمفرماست.

شهرهایی که فاجعه آنها را بلعید

در ادامه شهرهایی را معرفی می‌کنیم که گرفتار فجایعی وحشتناک شده‌اند.

1. پریپیات، اوکراین: شهری که در یک روز خالی شد

در ۲۶ آوریل ۱۹۸۶ (6 اردیبهشت 1365)، راکتور شماره ۴ نیروگاه هسته‌ای چرنوبیل منفجر شد. پریپیات (Pripyat)، شهری که تنها ۳ کیلومتر با نیروگاه فاصله داشت و برای کارگران آن ساخته شده بود، در عرض یک روز تخلیه شد.

این شهر که تنها ۱۶ سال عمر کرده بود، ۱۶۰ ساختمان، ۱۳۵۰۰ آپارتمان، ۱۵ مهدکودک و ۵ مدرسه داشت. نزدیک به ۵۰ هزار نفر ساکن آن بودند که ناگهان همه چیز را رها کردند. اسباب بازی‌های کودکان، وسایل آشپزخانه، لباس‌ها و حتی یک چرخ و فلک که قرار بود چند روز بعد افتتاح شود، همه در همان جا باقی ماندند.

امروز، طبیعت شهر را پس گرفته است. درختان و بوته‌ها از دیوارهای شکسته رشد کرده‌اند و ساختمان‌ها در حال فروپاشی هستند. پریپیات به یکی از مقاصد اصلی توریسم سیاه تبدیل شده است؛ گردشگرانی که به دنبال تجربه مکان‌های مرتبط با فاجعه هستند. دانشمندان می‌گویند برای قابل سکونت شدن مجدد این منطقه، حدود ۲۰ هزار سال زمان نیاز است.

2. سنترالیا، پنسیلوانیا: شهری که ۶۰ سال است می سوزد

در سال ۱۹۶۲، آتش‌سوزی در محل دفن زباله شهر سنترالیا (Centralia) در ایالت پنسیلوانیای آمریکا به تونل‌های زغال سنگ زیرزمینی سرایت کرد. این آتش تا امروز، بیش از ۶۰ سال است که همچنان در زیر زمین می‌سوزد.

سنترالیا در اوایل قرن بیستم حدود ۲۵۰۰ نفر جمعیت داشت و ۱۴ معدن زغال سنگ فعال در آن وجود داشت. اما آتش زیرزمینی، دود سمی را از طریق صدها شکاف به سطح زمین می‌فرستاد و زمین نیز در حال فرونشست بود.

دولت آمریکا در سال ۱۹۸۳، ۴۳ میلیون دلار برای جابجایی ساکنان هزینه کرد. جمعیت شهر از بیش از ۱۰۰۰ نفر در سال ۱۹۸۱ به تنها ۱۰ نفر در سال ۲۰۱۰ کاهش یافت. امروز، تنها دو خانه در سنترالیا باقی مانده است و این شهر به زودی به طور کامل از حافظه تاریخی محو خواهد شد.

3. هاشیما (گونکانجیما)، ژاپن: جزیره ای که به کشتی جنگی شباهت دارد

در ۱۵ کیلومتری سواحل ناگازاکی ژاپن، جزیره‌ای کوچک به نام هاشیما (Hashima Island) قرار دارد که به دلیل شباهت ظاهری به یک کشتی جنگی، گونکانجیما (Gunkanjima)، به معنای جزیره ناو جنگی نامیده می‌شود.

در سال ۱۸۱۰، با کشف معدن زغال سنگ در این جزیره، موجی از جمعیت به آن سرازیر شد. در سال ۱۹۶۰، جمعیت جزیره به رکوردی باورنکردنی رسید: تراکم جمعیتی ۸۳۵ نفر در هر هکتار که آن را به یکی از پرتراکم‌ترین مناطق جهان تبدیل کرد. اما با تغییر سیاست انرژی ژاپن و جایگزینی نفت به جای زغال سنگ، معادن تعطیل شدند و در سال ۱۹۷۴، آخرین ساکنان جزیره را ترک کردند.

در سال ۲۰۱۵، هاشیما به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شد. امروزه، گردشگران می‌توانند از این شهر ارواح اسرارآمیز بازدید کنند و ساختمان‌های بتنی متروک آن را از نزدیک ببینند.

شهرهایی که ثروت آنها را ساخت و فقر آنها را نابود کرد

در این قسمت شهرهایی را معرفی می‌کنیم که در اوج بودند و در نهایت نابود شدند.

4. کولمانسکوپ، نامیبیا: شهری که الماس آن را آفرید و شن ها آن را بلعیدند

در سال ۱۹۰۸، کارگری به نام زاخریاس لوالا (Zacharias Lewala) در حال پاکسازی مسیر قطار در بیابان نامیب (Namib) بود که سنگ‌های عجیبی پیدا کرد. آن سنگ‌ها، الماس بودند. در کمتر از دو سال، شهر کولمانسکوپ (Kolmanskop) در دل کویر ساخته شد.

در اوج شکوفایی، کولمانسکوپ دارای قصابی، نانوایی، کارخانه یخ‌سازی، اداره پست، چندین بار، سالن بولینگ، بیمارستان مجهز و حتی یک سالن کنسرت بود که گروه‌های اپرا از اروپا برای اجرا به آنجا می‌آمدند. بیمارستان این شهر، اولین دستگاه اشعه ایکس را در نیمکره جنوبی داشت. در سال ۱۹۱۲، این شهر یک میلیون قیراط الماس تولید کرد که نزدیک به ۱۲ درصد کل تولید جهان بود.

اما الماس‌ها تمام شدند. در دهه ۱۹۳۰، منابع شهر رو به اتمام رفت و معدنکاران به مناطق جدید نقل مکان کردند. آخرین خانواده‌ها در سال ۱۹۵۶ شهر را ترک کردند و بیابان، خانه‌ها را یکی یکی بلعید. امروز، شن‌های روان از درها و پنجره‌های شکسته وارد ساختمان‌ها شده و اتاق‌ها را تا زانو پر کرده‌اند. کولمانسکوپ اکنون یکی از محبوب‌ترین مقاصد عکاسی در جهان است.

5. بودی، کالیفرنیا: شهری که طلا آن را ساخت و نفرین آن را ویران کرد

در سال ۱۸۵۹، جویندگان طلا در دره‌ای بادگیر در شرق کالیفرنیا اردو زدند. در سال ۱۸۷۷، شرکت استاندارد ذخایر غنی طلا را در این منطقه کشف کرد. بودی (Bodie) به سرعت به یک شهر آباد تبدیل شد. در اوج رونق (۱۸۷۹-۱۸۸۱)، جمعیت آن به ۱۰ هزار نفر رسید و ۶۰ سالن و کاباره در آن فعالیت می‌کرد. بودی دارای بانک، راه آهن، چندین روزنامه، گورستان و زندان بود.

اما با تمام شدن طلا، شهر رو به زوال رفت. آتش‌سوزی‌های ویرانگر در سال‌های ۱۸۹۲ و ۱۹۳۲ بخش زیادی از شهر را نابود کرد. در سال ۱۹۴۲، دولت آمریکا استخراج طلا را متوقف کرد و اداره پست بودی تعطیل شد. تا سال ۱۹۱۵، بودی را رسما یک شهر ارواح می‌نامیدند. امروز، بودی با بیش از ۲۰۰ ساختمان باقیمانده، یکی از بهترین شهرهای ارواح حفظ شده در آمریکاست. سالانه حدود ۲۰۰ هزار گردشگر از آن بازدید می‌کنند. با این حال، اهالی محلی معتقدند هرکس چیزی از بودی بردارد، نفرین می‌شود.

6. ویتنوم، استرالیا: شهری که پنبه کشی آن را کشت

ویتنوم (Wittenoom) در سال ۱۹۴۶ به عنوان یک شهر معدنی در استرالیای غربی تاسیس شد. دره نزدیک آن پر از پنبه‌کشی آبی بود که در اوایل قرن بیستم، ماده‌ای ضروری در ساختمان‌سازی محسوب می‌شد. تا اوایل دهه ۱۹۵۰، ویتنوم بزرگترین شهر منطقه پیلبارا بود.

اما پنبه‌کشی، سلامتی ساکنان را نابود کرد. با افزایش نگرانی‌های بهداشتی و کاهش تقاضا، معدن در سال ۱۹۶۶ تعطیل شد. ویتنوم در سال ۲۰۰۷ رسما تعطیل شد و دولت استرالیا آن را از تمام نقشه‌های رسمی حذف کرد. الیاف پنبه‌کشی هنوز در خاک و هوای اطراف شهر وجود دارد و بازدید طولانی از آن را خطرناک می‌کند.

شهرهایی که جنگ آنها را از صفحه روزگار محو کرد

در این قسمت به معرفی شهرهایی می‌پردازیم که جنگ باعث نابودی آنها شده است.

7. اورادور-سور-گلان، فرانسه: دهکده ای که هرگز بازسازی نشد

۱۰ ژوئن ۱۹۴۴ (20 خرداد 1323)، چهار روز پس از حمله متفقین به نرماندی، نیروهای نازی وارد روستای اورادور-سور-گلان (Oradour-sur-Glane) در فرانسه شدند. آنها ۶۴۲ نفر از ساکنان بی گناه را قتل عام کردند. مردان در انبارها محبوس و گلوله باران شدند و زنان و کودکان در کلیسا جمع شدند و سپس کلیسا به آتش کشیده شد.

پس از پایان جنگ، شارل دوگل (Charles de Gaulle)، رئیس جمهور فرانسه، تصمیم گرفت ویرانه‌های این شهر را دست نخورده باقی بگذارد تا برای همیشه گواهی بر جنایت نازی‌ها باشد. این شهر هرگز بازسازی یا بازسکونت نشد. در سال ۱۹۹۹، روستای جدیدی با موزه یادبود در نزدیکی آن ساخته شد.

8. بلچیت، اسپانیا: گواه خاموش جنگ داخلی

در جریان جنگ داخلی اسپانیا، بلچیت (Belchite)، روستایی در جنوب ساراگوسا، مرکز نبردی خونین بین نیروهای جمهوری‌خواه و ملی‌گرا بود. پس از جنگ، دیکتاتور فرانسیسکو فرانکو (Francisco Franco) دستور داد ویرانه‌های شهر به عنوان یادبود باقی بماند. امروز، بلچیت یکی از ترسناک‌ترین شهرهای ارواح اروپاست.

9. آغدام، جمهوری آذربایجان: شهری با ۱۵۰ هزار نفر که یک شبه خالی شد

آغدام (Aghdam) در قرن ۱۸ میلادی ساخته شد و در اوج شکوفایی، ۱۵۰ هزار نفر جمعیت داشت. در سال ۱۹۹۳، در جریان جنگ قره‌باغ، شهر سقوط کرد و جمعیت آن فرار کردند. امروز، آغدام به هیروشیمای قفقاز معروف است؛ شهری ویران که هیچکس در آن زندگی نمی‌کند.

شهرهایی که طبیعت آنها را از بین برد

در ادامه شهرهایی را معرفی می‌کنیم که دلیل نابودی آنها، طبیعت بوده است.

10. کراکو، ایتالیا: شهری بر لبه پرتگاه

کراکو (Craco) در قرن ششم میلادی توسط یونانی‌ها ساخته شد، اگرچه مقبره‌هایی از قرن هشتم قبل از میلاد نشان از سکونت قدیمی‌تر در این منطقه دارد. این شهر بر فراز یک صخره سنگی در منطقه باسیلیکاتا ایتالیا قرار دارد.

طبیعت، سرنوشت کراکو را رقم زد. زمین لغزه در سال ۱۹۶۳، سیل در سال ۱۹۷۲ و زلزله ایرپینیا در سال ۱۹۸۰، شهر را غیرقابل سکونت کرد. در سال ۱۹۶۳، تقریبا همه ساکنان به دره نزدیک نقل مکان کردند و کراکو در سال ۱۹۸۰ کاملا متروک شد.

امروز، گردشگران با کلاه ایمنی از خرابه‌های آن بازدید می‌کنند. کراکو در فیلم‌های متعددی از جمله مصائب مسیح (The Passion of the Christ) به کارگردانی مل گیبسون (Mel Gibson) استفاده شده است. خیابان‌های خالی، کلیساهای ویران و بالکن‌های زنگ‌زده، تصویری از ایتالیای قرون وسطایی را زنده نگه داشته‌اند.

11. وارم پرسی، بریتانیا: دهکده ای از قرون وسطی

وارم پرسی (Wharram Percy)، دهکده‌ای متروکه در دل جنگل‌های یورکشایر بریتانیا، یکی از شناخته‌شده‌ترین شهرهای ارواح جهان است. ساکنان آن به دلیل تغییر الگوی معیشت و تمایل به دامپروری، به تدریج دهکده را ترک کردند. حدود سال ۱۵۰۰، آخرین ساکنان آنجا را ترک کردند و بیش از ۵۰۰ سال است که این دهکده خالی از سکنه است. امروزه، این منطقه زیر نظر سازمان میراث بریتانیا، یکی از مقاصد جذاب برای باستان‌شناسان و گردشگران است.

12. دانوشکودی، هند: شهری که سونامی آن را نابود کرد

در سال ۱۹۶۴، یک سونامی مهیب شهر بندری دانوشکودی (Dhanushkodi)  در تامیل‌نادوی هند را درنوردید. این شهر که روزگاری یکی از مهم‌ترین بنادر منطقه بود، کاملا ویران شد و هزاران نفر جان باختند. امروز، تنها خرابه‌های کلیساها و ساختمان‌های باقیمانده، حکایت از شهری دارند که در یک شب از صفحه روزگار محو شد.

شهرهایی که هرگز ساخته نشدند

تا به حال به شهرهایی که هرگز ساخته نشده‌اند فکر کرده‌اید؟ در این قسمت این شهرها را معرفی می‌کنیم.

13. تیاندوچنگ، چین: پاریسی در دل چین بدون گردشگر

تیاندوچنگ (Tianducheng) یک مجموعه مسکونی لوکس در حومه شانگهای چین است که به عنوان کپی دقیقی از پاریس ساخته شده است. ساختمان‌ها به سبک معماری پاریسی ساخته شده‌اند، یک برج ایفل ۹۰ متری در مرکز آن قرار دارد و حتی فواره‌ای کپی شده از باغ لوکزامبورگ در آن دیده می‌شود.

این شهر برای ۱۰ هزار نفر ساخته شد، اما به جز کارمندان پارک تفریحی مجاور، تقریبا هیچکس در آن زندگی نمی‌کند. تیاندوچنگ نماد شکست پروژه‌های عظیم ساختمانی در چین است؛ شهری که هرگز پر نشد و امروز به یک شهر ارواح مدرن تبدیل شده است.

14. فوردلاندیا، برزیل: رویای آمریکایی در دل آمازون

در سال ۱۹۲۸، هنری فورد (Henry Ford)، بنیانگذار شرکت فورد، شهر فوردلاندیا (Fordlândia) را در دل جنگل‌های آمازون برزیل ساخت. هدف او ایجاد یک مزرعه لاستیک‌سازی بود تا لاستیک مورد نیاز کارخانه‌هایش را تامین کند. فورد سعی کرد سبک زندگی آمریکایی را به کارگران برزیلی تحمیل کند، اما پروژه با شکست مواجه شد.

بیماری‌های گیاهی، تنش‌های فرهنگی بین مدیران آمریکایی و کارگران محلی و پایان جنگ جهانی دوم که نیاز به لاستیک طبیعی را کاهش داد، همه دست به دست هم دادند تا فورد در سال ۱۹۴۵ این شهر را بفروشد. امروز، فوردلاندیا یک شهر ارواح در عمق جنگل‌های آمازون است.

15. سان ژی (سامشی)، تایوان: شهر فضایی که هرگز تکمیل نشد

در شمال تایوان، مجموعه‌ای از ساختمان‌های عجیب و غریب که شبیه سفینه‌های فضایی هستند، در میان علف‌های هرز رها شده‌اند. سان ژی (Sanzhi) که برای اقامتگاه‌های لوکس ثروتمندان ساخته می‌شد، هرگز تکمیل نشد. مرگ‌های مرموز متعدد در طول ساخت و ساز، پروژه را متوقف کرد و امروز، این مجموعه‌های بتونی رنگ و رو رفته، یکی از عجیب‌ترین شهرهای ارواح جهان هستند.

تاملی برای شما

اگر امروز در شهری زندگی می‌کنید که روزگاری رونق داشته، لحظه‌ای بیندیشید که چه عواملی می‌توانند آن را به یک شهر ارواح تبدیل کنند؟ تغییرات اقلیمی، وابستگی به صنایع ناپایدار، جنگ‌ها و بلایای طبیعی، همه تهدیدهایی جدی برای جوامع امروزی هستند.

شاید بازدید از یک شهر ارواح، بیش از آنکه یک ماجراجویی گردشگری باشد، فرصتی برای تامل باشد؛ تاملی درباره آینده شهرهای خودمان و مسئولیتی که در قبال حفظ آنها داریم. زیرا تاریخ نشان داده است که هیچ شهری، هرچند بزرگ و قدرتمند، از سرنوشت متروک شدن مصون نیست.

کلام آخر: درس هایی از شهرهای خاموش

۱۵ شهر ارواح که در این مقاله با آنها آشنا شدید، هر کدام داستان منحصربه‌فردی از سقوط دارند. برخی قربانی بلایای طبیعی شدند، برخی در آتش جنگ سوختند، برخی با تمام شدن منابع، رها شدند و برخی هرگز به آنچه وعده داده بودند، تبدیل نشدند.

شهرهای ارواح، بیش از آنکه مکان‌های ترسناکی باشند، یادآور شکنندگی تمدن بشری هستند. آنها به ما می‌گویند که شکوه و عظمت امروز، ممکن است فردا تنها خاطره‌ای بیش نباشد. پریپیات با ۵۰ هزار نفر جمعیت در یک روز خالی شد. سنترالیا بیش از ۶۰ سال است که می‌سوزد و کسی نمی‌تواند آن را خاموش کند. کولمانسکوپ که روزگاری ثروتمندترین شهر جهان بود، اکنون در شن‌ها مدفون شده است.

اما این شهرها فقط نماد ویرانی نیستند. آنها به ما درس می‌دهند که توسعه پایدار، احترام به طبیعت و پرهیز از وابستگی به یک منبع واحد، کلید بقای جوامع انسانی است. همچنین آنها یادآوری می‌کنند که جنگ، طمع و غفلت از محیط زیست، هزینه‌هایی به مراتب سنگین‌تر از آنچه تصور می‌کنیم، در پی دارد.

امروز، بسیاری از این شهرهای ارواح به مقاصد گردشگری تبدیل شده‌اند. سالانه صدها هزار نفر از بودی، پریپیات و کولمانسکوپ بازدید می‌کنند تا از نزدیک شاهد این کپسول‌های زمانی باشند. شاید حضور گردشگران، نوعی ادای احترام به خاطرات ساکنان سابق این شهرها باشد؛ مردمی که روزگاری در این خیابان‌ها زندگی می‌کردند، می‌خندیدند، کار می‌کردند و رویا می‌پروراندند.

سوالات متداول