معرفی 10 خواننده سنتی مرد: از شجریان تا قربانی

انواع خواننده سنتی مرد در ایران، با صداهای ماندگار و تاثیرگذار خود، بخشی جدانشدنی از میراث موسیقی و فرهنگ ایرانی است. از آوازهای اصیل تا اجراهای نوآورانه، خواننده های سنتی مرد هویت موسیقی سنتی ایران را زنده نگه داشته‌اند. در ادامه با معرفی 10 خواننده سنتی مرد در نجوافکت همراه شما هستیم.

10 خواننده سنتی مرد: معرفی بهترین خواننده های سنتی مرد ایران

در ادامه، با 10 خواننده سنتی مرد معروف و آثار شاخص هر یک آشنا می‌شویم تا تصویری کامل از موسیقی سنتی ایران و نقش آنها در حفظ و ترویج این سبک به دست آوریم.

1. اکبر گلپایگانی (گلپا)

• تاریخ تولد: 10 بهمن 1312
• تاریخ وفات: 13 آبان 1402
• دوران فعالیت: 1335 تا 1402
• آثار شاخص: مست عشق، موی سپید و دل ای دل

اکبر گلپایگانی، مشهور به گلپا، از تاثیرگذارترین خواننده‌ های سنتی مرد ایرانی بود که بیش از شش دهه در عرصه موسیقی فعالیت داشت. او از دهه 1330 با اجرای آثار در برنامه گل‌ها به شهرت رسید و صدایش به سرعت جایگاه ویژه‌ای پیدا کرد. در سال 1347 با حضور در فیلم مرد حنجره طلایی، لقب «مرد حنجره طلایی ایران» را به دست آورد. گلپا با اجرای قطعات پرطرفدار و همکاری با آهنگسازان بزرگ، به عنوان نمونه‌ای برجسته از خواننده سنتی مرد قدیمی شناخته می‌شود و آثارش هنوز میان علاقه‌مندان موسیقی سنتی شنیده می‌شود.

2. محمدرضا شجریان

• تاریخ تولد: 1 مهر 1319
• تاریخ وفات: 17 مهر 1399
• دوران فعالیت: 1346 تا 1394
• آثار شاخص: ربنا، مرغ سحر، بی تو به سر نمی‌شود، سرو چمان

محمدرضا شجریان که بسیاری او را خسرو آواز ایران می‌نامند، شناخته‌شده‌ترین و محبوب ترین خواننده سنتی تاریخ ایران است. او از دهه 1340 فعالیت خود را آغاز کرد و خیلی زود با صدای منحصر‌به‌فرد و اجرای دقیق دستگاه‌های موسیقی ایرانی به شهرت رسید. همکاری او با گروه‌های شیدا و عارف نقطه عطفی در موسیقی سنتی بود و کنسرت‌هایش در ایران و خارج از کشور، آواز ایرانی را به مخاطبان جهانی معرفی کرد.

شجریان در طول زندگی هنری خود جوایز و افتخارات بین‌المللی متعددی کسب کرد؛ از جمله معرفی به عنوان یکی از «50 صدای برتر جهان» توسط رادیو NPR آمریکا در سال 2010. بسیاری از آثار او به ویژه «ربنا» و بازخوانی تصنیف «مرغ سحر»، جایگاهی فراتر از موسیقی پیدا کرده و بخشی از حافظه جمعی ایرانیان شده است. بدون شک او تاثیرگذارترین و خوش صداترین خواننده سنتی ایران به شمار می‌رود.

3. شهرام ناظری

• تاریخ تولد: 29 بهمن 1328
• دوران فعالیت: از 1354 تا کنون
• آثار شاخص: اندک اندک، آتش در نیستان، گل صدبرگ، یادگار دوست

شهرام ناظری از بهترین خواننده های سنتی مرد ایران است که بیش از پنج دهه در موسیقی حضور فعال دارد. او نخستین کسی بود که اشعار مولانا را در قالب موسیقی سنتی به شکل گسترده اجرا کرد و به همین دلیل لقب «صدای مولانا» را گرفته است. آلبوم «گل صدبرگ» او از پرفروش‌ترین آثار موسیقی سنتی ایران به شمار می‌رود. ناظری با صدای منحصربه‌فردش، میان سنت و نوآوری پلی زده و الهام‌بخش بسیاری از خواننده‌های سنتی مرد جدید بوده است.

4. ایرج بسطامی

• تاریخ تولد: 1 آذر 1336
• تاریخ وفات: 5 دی 1382
• دوران فعالیت: 1368 تا 1382
• آثار شاخص: چهره به چهره، آمد بهار خرم، مژده بهار

ایرج بسطامی همان خواننده سنتی که در زلزله بم مرد، از بهترین خواننده های سنتی مرد ایران با صدای شفاف و تکنیک بالا در دهه 70 به نامی ماندگار بدل شد. او شاگرد محمدرضا شجریان بود و با گروه عارف و پرویز مشکاتیان همکاری‌های مهمی داشت. «چهره به چهره»، «آمد بهار خرم» و «مژده بهار» از آثار شاخص اوست. درگذشت ناگهانی‌اش در سال 1382 یکی از صداهای اصیل موسیقی سنتی را از ما گرفت.

5. علیرضا افتخاری

• تاریخ تولد: 10 فروردین 1337
• دوران فعالیت: از 1357 تا کنون
• آثار شاخص: آتش دل، راز و نیاز، مهرورزان

علیرضا افتخاری از خواننده‌ های سنتی مرد ایرانی است که با بیش از 60 آلبوم، یکی از پرکارترین هنرمندان این حوزه به شمار می‌آید. او با آلبوم‌هایی چون «آتش دل» و «راز و نیاز» به شهرت رسید و با سبک تلفیقی خود توانست مخاطبان سنتی و عامه را جذب کند. افتخاری به عنوان یک خواننده سنتی مرد پرمخاطب همچنان در صحنه موسیقی فعال است و آثارش الهام‌بخش نسل‌های جدید شده است.

6. علیرضا قربانی

• تاریخ تولد: 15 بهمن 1351
• دوران فعالیت: از 1363 تا کنون
• آثار شاخص: اشتیاق، فصل باران، سرو روان، رسوای زمانه

علیرضا قربانی یکی دیگر از بهترین خواننده های سنتی مرد ایران است. او در سال 1378 به‌عنوان خواننده اصلی ارکستر ملی ایران انتخاب شد و با این حضور، به اجرای آثار سنتی با همراهی ارکستر شکوهی تازه بخشید. قربانی با آلبوم‌هایی مانند «اشتیاق» و «رسوای زمانه» شناخته می‌شود و کنسرت‌های متعدد او در ایران و خارج از کشور باعث شد نامش به عنوان یک خواننده سنتی مرد در سطح بین‌المللی نیز مطرح شود. ویژگی کار او، حفظ چارچوب آواز ایرانی در کنار بهره‌گیری از تنظیم‌های مدرن است که او را به الگویی از خواننده مرد سنتی ایران تبدیل کرده است.

7. همایون شجریان

• تاریخ تولد: 31 اردیبهشت 1354
• دوران فعالیت: از 1360 تا کنون
• آثار شاخص: نسیم وصل، بی تو به سر نمی‌شود، فریاد

همایون شجریان، فرزند استاد محمدرضا شجریان، از مطرح‌ترین خواننده‌ های سنتی مرد ایرانی در نسل جدید است. او از کودکی آموزش موسیقی را آغاز کرد؛ ابتدا تنبک و آواز را نزد پدر و سپس ساز کمانچه را نزد اردشیر کامکار فرا گرفت. فعالیت حرفه‌ای‌اش با همراهی در کنسرت‌های محمدرضا شجریان آغاز شد، اما با انتشار آلبوم «نسیم وصل» در سال 1382 به طور مستقل شناخته شد. صدای او تلفیقی از تکنیک سنتی و بیان نو است و همین باعث شده به عنوان یک خواننده مرد سنتی ایران، مخاطبان جوان‌تری هم جذب کند. حضور پررنگ در کنسرت‌های بین‌المللی و آثاری چون «فریاد» که نامزد جایزه گرمی شد، جایگاه او را در موسیقی ایرانی و جهانی تثبیت کرده است.

8. سالار عقیلی

• تاریخ تولد: 11 آذر 1356
• دوران فعالیت: از 1375 تا کنون
• آثار شاخص: به نام گل سرخ، سایه‌های سبز، مایه ناز، عشق ماند

سالار عقیلی از شناخته‌شده‌ترین خواننده های سنتی مرد است که از نوجوانی وارد دنیای موسیقی شد و آواز را نزد استاد صدیق تعریف آموخت. او از اواسط دهه 1370 فعالیت حرفه‌ای خود را آغاز کرد و با همکاری در ارکستر ملی ایران و گروه‌هایی مانند «دستان» به شهرت رسید. آلبوم‌هایی چون «به نام گل سرخ» و «سایه‌های سبز» از آثار شاخص او به شمار می‌روند. این خواننده سنتی مرد علاوه بر اجراهای متعدد داخلی، کنسرت‌های بین‌المللی نیز داشته و نخستین خواننده ایرانی است که حنجره‌اش بیمه شده است. عقیلی با صدای حماسی و سبک ویژه‌اش در سال‌های اخیر به عنوان نمادی از موسیقی ملی و سنتی ایران شناخته می‌شود.

9. پرواز همای

• تاریخ تولد: 20 بهمن 1358
• دوران فعالیت: از 1384 تا کنون
• آثار شاخص: جدال عقل و عشق، ملاقات با دوزخیان، سرزمین بی‌کران

پرواز همای، با نام اصلی سعید جعفرزاده احمدسرگورابی، از خوانندگان سنتی مرد ایرانی است که هم‌زمان شاعر و آهنگساز نیز هست. او در سال‌های آغازین دهه 1380 با تشکیل گروه مستان فعالیت حرفه‌ای خود را آغاز کرد. همای در آثارش از اشعار عرفانی و کلاسیک فارسی بهره می‌گیرد و آن‌ها را با موسیقی سنتی ایرانی پیوند می‌دهد. آلبوم‌هایی مانند «جدال عقل و عشق» و «ملاقات با دوزخیان» باعث شهرت گسترده او شدند. این خواننده سنتی مرد با اجراهای متعدد در ایران و خارج از کشور، سبک متفاوتی از ترکیب موسیقی سنتی و محتوای اجتماعی ارائه داده است.

10. سینا سرلک

• تاریخ تولد: 6 آبان 1361
• دوران فعالیت: از 1372 تا کنون
• آثار شاخص: آلبوم‌هایی مانند راه و ماه، یکی‌ست، بیگاه، رومی، چشمانم تیام و پری‌چهره

سینا سرلک خواننده موسیقی سنتی آقا اهل ایران است که موسیقی را از کودکی زیر نظر پدرش آغاز کرد. او در هفت سالگی با خواندن ترانه‌ای محلی در مجموعه تلویزیونی شاخه طوبی معرفی شد. آموزش تنبک را نزد حسن رضایی در الیگودرز فرا گرفت و سپس در اصفهان با جمشید محبی ادامه داد. سرلک شش سال نزد ناصر فرهنگ‌فر به تکمیل مهارت‌های آوازی پرداخت و بعدها با ارکستر ملی ایران به رهبری فرهاد فخرالدینی همکاری کرد. او تاکنون چندین آلبوم در سبک سنتی و تلفیقی منتشر کرده و به عنوان یک خواننده سنتی مرد جدید شناخته می‌شود.

خواننده موسیقی سنتی در جدول: از شجریان تا سرلک

در جدول زیر می‌توانید اسامی خواننده های سنتی مرد ایرانی را همراه با سبک، آثار شاخص و افتخاراتشان یکجا ببینید.

نام خواننده	دوران فعالیت	آثار شاخص	افتخارات و جوایز
اکبر گلپایگانی (گلپا)	1335 تا 1402	«موی سپید»، «دل ای دل»، «مست عشق»	خواننده سنتی مرد قدیمی؛ پرکار در برنامه گل‌ها؛ لقب «مرد حنجره طلایی»
محمدرضا شجریان	1346 تا 1394	«ربنا»، «مرغ سحر»، «بی تو به سر نمی‌شود»	یکی از 50 صدای برتر جهان (NPR)؛ جوایز یونسکو؛ خسرو آواز ایران
شهرام ناظری	1354 تا کنون	«گل صدبرگ»، «آتش در نیستان»، «اندک اندک»	لژیون دونور فرانسه؛ پیشگام در اجرای اشعار مولانا
ایرج بسطامی	1368 تا 1382	«چهره به چهره»، «آمد بهار خرم»، «مژده بهار»	همکاری با پرویز مشکاتیان
علیرضا افتخاری	1357 تا کنون	«آتش دل»، «راز و نیاز»، «مهرورزان»	چهره ماندگار موسیقی (1388)
علیرضا قربانی	1363 تا کنون	«اشتیاق»، «رسوای زمانه»، «فصل باران»	خواننده اصلی ارکستر ملی ایران؛ اجراهای بین‌المللی در اروپا و آمریکا؛ آلبوم‌های موفق مانند اشتیاق و رسوای زمانه
همایون شجریان	1360 تا کنون	«نسیم وصل»، «فریاد»، «بی تو به سر نمی‌شود»	نامزد جایزه گرمی؛ درجه یک هنری (معادل دکتری)
سالار عقیلی	1375 تا کنون	«به نام گل سرخ»، «سایه‌های سبز»، «مایه ناز»	خواننده ثابت ارکستر ملی ایران؛ نخستین خواننده ایرانی با حنجره بیمه‌شده؛ تشکیل گروه و آموزشگاه راز و نیاز؛ کنسرت‌های بین‌المللی
پرواز همای	1384 تا کنون	«جدال عقل و عشق»، «ملاقات با دوزخیان»، «سرزمین بی‌کران»	بنیان‌گذار گروه مستان؛ کنسرت‌های بین‌المللی
سینا سرلک	1372 تا کنون	«راه و ماه»، «یکی‌ست»، «بیگاه»	همکاری با ارکستر ملی ایران؛ معرفی در کودکی در سریال «شاخه طوبی»

کلام آخر

موسیقی سنتی ایران با صدای خواننده سنتی مرد میراثی زنده و پرمخاطب است؛ از خواننده سنتی مرد قدیمی مانند اکبر گلپایگانی و محمدرضا شجریان تا نسل جدیدی همچون سینا سرلک، هر کدام با سبک و آثار شاخص خود سهم مهمی در حفظ و توسعه این هنر داشته‌اند. شما هم با گوش دادن به آثار این هنرمندان، تجربه‌ای اصیل و فراموش‌نشدنی از موسیقی سنتی ایران داشته باشید و در بخش کامنت‌ها، آثار و خواننده مورد علاقه‌تان را با ما به اشتراک بگذارید!

سوالات متداول

موسیقیافراد مشهورترین هاسرگرمی