بازی های ایرانی موفق در جهان: 10 بازی ساخت ایران با بازخورد بین المللی

بازی های ایرانی موفق در جهان نشان داده اند که خلاقیت، روایت و هویت فرهنگی می توانند از مرزهای جغرافیایی عبور کنند. در این مقاله از نجوافکت، بهترین بازی های ایرانی که در سطح بین المللی مطرح شده اند را معرفی می کنیم.

بازی های ایرانی موفق در جهان کدام هستند؟

بازی های ایرانی موفق در جهان معمولا به دلیل ترکیب طراحی هنری، داستان متفاوت، استفاده از عناصر فرهنگ ایرانی و انتشار در پلتفرم های بین المللی مورد توجه قرار گرفته اند. برخی از شناخته شده ترین نمونه ها شامل Children of Morta از استودیو Dead Mage، بازی Engare از مهدی بهرامی، The Tale of Bistun از Black Cube Games، بازی 1979 Revolution: Black Friday از iNK Stories و Fatherhood از بازی ساز باش هستند.

صنعت بازی سازی ایران در سال های اخیر با وجود محدودیت های مختلف، توانسته است آثاری تولید کند که در میان مخاطبان بین المللی دیده شوند. این موفقیت ها فقط به فروش محدود نیستند و شامل حضور در جشنواره های بازی، دریافت جوایز مستقل، انتشار جهانی و دریافت نقد بازی از رسانه های تخصصی نیز می شوند. در جدول زیر، نگاهی سریع به برخی از مهم ترین بازی های ایرانی با بازخورد جهانی داریم:

چرا برخی بازی های ساخت ایران در بازار جهانی دیده شدند؟

موفقیت بازی های ایرانی معروف معمولا نتیجه یک عامل واحد نیست. ترکیبی از عواملی چون روایت متفاوت، انتخاب درست ژانر، طراحی هنری، انتشار دیجیتال و ارتباط با مخاطب بین المللی باعث شده برخی آثار ایرانی از مرزهای داخلی عبور کنند.

یکی از مهم ترین ویژگی های این بازی ها، استفاده از عناصر بومی بدون محدود شدن به مخاطب داخلی است. برای مثال، The Tale of Bistun از یک داستان کلاسیک فارسی مانند خسرو و شیرین الهام می گیرد، اما ساختار آن بر پایه یک بازی اکشن ماجراجویی طراحی شده است که برای مخاطبان جهانی قابل درک است.

همچنین بازی هایی مانند Engare نشان می دهند که یک ایده مبتنی بر فرهنگ ایرانی می تواند بدون نیاز به روایت مستقیم تاریخی یا داستانی، از طریق طراحی هنری و مکانیک بازی با مخاطبان جهانی ارتباط برقرار کند.

معرفی کامل بهترین بازی های ایرانی با بازخورد بین المللی

در ادامه این بازی ها را کامل تر معرفی می کنیم.

1. بازی فرزندان مورتا (Children of Morta): یکی از موفق ترین ها در بازار جهانی

• تاریخ انتشار: 3 سپتامبر 2019 (12 شهریور 1398)
• پلتفرم ها: لینوکس، مک او اس، مایکروسافت ویندوز، پلی استیشن 4، ایکس باکس وان، نینتندو سوئیچ، اندروید، iOS
• امتیاز در استیم: 4.5

فرزندان مورتا ساخته استودیو Dead Mage یکی از شناخته شده ترین بازی های ساخت ایران در بازار جهانی است. این بازی در ژانر اکشن نقش آفرینی و Roguelike ساخته شده و داستان خانواده برگسون را روایت می کند؛ خانواده ای که برای مقابله با نیرویی به نام فساد متحد می شوند. موفقیت این بازی به دلیل ترکیب چند عنصر مهم شکل گرفت:

• گیم پلی سریع و قابل فهم
• داستان خانوادگی و جهان شمول
• طراحی Pixel Art چشمگیر

Children of Morta روی پلتفرم های مختلف منتشر شد و توانست توجه بازیکنان و رسانه های تخصصی را جلب کند. این اثر به عنوان یک بازی ایرانی که در استیم منتشر شده، توانسته است مخاطبان بین المللی پیدا کند.

2. بازی انگاره (Engare): وقتی هندسه اسلامی به یک تجربه بازی تبدیل می شود

• تاریخ انتشار: 23 اکتبر 2017 (1 آبان 1396)
• پلتفرم ها: مک او اس، ویندوز
• امتیاز در استیم: 4.5

بازی Engare ساخته مهدی بهرامی یکی از متفاوت ترین بازی های ایرانی مستقل است. این اثر به جای تمرکز روی مبارزه یا داستان کلاسیک، از هندسه اسلامی، معماری ایرانی و الگوهای ریاضی الهام گرفته است.

بازیکن در Engare با حرکت یک نقطه، شکل های پیچیده هندسی ایجاد می کند. همین ایده ساده باعث شده این اثر بیشتر از یک بازی معمولی، یک تجربه تعاملی هنری باشد. Engare در مسیر خود در جشنواره های بازی بین المللی حضور پیدا کرد و نمونه ای از بازی های ایرانی برنده جایزه جهانی محسوب می شود.

3. بازی قصه بیستون (The Tale of Bistun): روایت ادبیات فارسی در قالب بازی

• تاریخ انتشار: 13 جولای 2022 (22 تیر 1401)
• پلتفرم ها: مایکروسافت ویندوز، پلی استیشن 4، پلی استیشن 5، ایکس باکس وان، نینتندو سوئیچ
• امتیاز در استیم: 4.5

بازی The Tale of Bistun ساخته Black Cube Games یکی از نمونه های مهم بازی های ایرانی با داستان تاریخی است. این بازی با الهام از داستان خسرو و شیرین نظامی گنجوی، روایت یک سنگ تراش فراموشکار را در کوه بیستون دنبال می کند. این عنوان تلاش می کند میان میراث فرهنگی ایران و ساختارهای مدرن بازی سازی ارتباط ایجاد کند. استفاده از روایت تاریخی، طراحی محیطی و صداگذاری باعث شده The Tale of Bistun برای مخاطبان خارج از ایران نیز جذاب باشد.

4. بازی انقلاب 1979: جمعه سیاه (1979 Revolution: Black Friday): روایت تعاملی تاریخ معاصر ایران

• تاریخ انتشار: 5 آوریل 2016 (17 فروردین 1395)
• پلتفرم ها: مک او اس، ویندوز، iOS، اندروید، پلی استیشن 4، نینتندو سوئیچ، ایکس باکس وان
• امتیاز در استیم: 3.5

انقلاب 1979: جمعه سیاه ساخته iNK Stories یک بازی روایت محور است که بازیکن را در فضای تهران سال های پایانی دهه 1970 قرار می دهد. این عنوان نمونه ای از یک Interactive Story است که تمرکز اصلی آن روی انتخاب های بازیکن و روایت تاریخی قرار دارد. بازی با استفاده از تصاویر، گفتگوها و تصمیم های داستانی تلاش می کند تجربه ای متفاوت از یک دوره تاریخی ارائه دهد.

5. بازی پدرانه (Fatherhood): یک روایت انسانی درباره جنگ

• تاریخ انتشار: 9 آگوست 2022 (18 مرداد 1401)
• پلتفرم ها: نینتندو سوئیچ، پلی استیشن 5، ایکس باکس سری ایکس و سری اس، مایکروسافت ویندوز

Fatherhood یکی از بازی های ایرانی است که موضوعی انسانی را محور اصلی خود قرار داده است. بازیکن در این اثر نقش پدری را تجربه می کند که باید از کودک خود در شرایط جنگی محافظت کند. این بازی نشان می دهد که بازی سازی فقط به رقابت، اکشن یا سرگرمی سریع محدود نمی شود و می تواند بستری برای روایت اجتماعی و احساسی باشد.

6. بازی خون مهران (Blood of Mehran): تلاش برای ساخت یک اکشن ایرانی با استانداردهای جدید

• تاریخ انتشار: 6 اکتبر 2025 (14 مهر 1404)
• پلتفرم ها: پلی استیشن 5، ایکس باکس سری ایکس و سری اس، مایکروسافت ویندوز
• امتیاز در استیم: 3

Blood of Mehran ساخته استودیو Permanent Way Game Entertainment یکی از نمونه های جدیدتر بازی های ساخت ایران است که تلاش می کند در ژانر اکشن ماجراجویی و هک اند اسلش با استانداردهای روز رقابت کند. داستان بازی در فضای بین النهرین باستان روایت می شود و بازیکن کنترل مهران، یک سرباز سابق را بر عهده می گیرد که برای گرفتن انتقام از فرمانده خائن خود وارد مسیری خطرناک می شود.

یکی از ویژگی های فنی مهم Blood of Mehran استفاده از Unreal Engine 5 است. این موتور بازی به توسعه دهندگان اجازه می دهد تا جزئیات بصری، نورپردازی و گرافیک سه بعدی پیچیده تری ایجاد کنند. همچنین این عنوان در میان بازی های ایرانی شبیه Assassin’s Creed قرار گرفته است؛ زیرا از نظر ساختار اکشن، مبارزات نزدیک و طراحی محیطی شباهت هایی با این سبک دارد، هرچند تجربه آن مسیر متفاوتی را دنبال می کند. خون مهران نمونه ای از تلاش نسل جدید توسعه دهندگان ایرانی برای ساخت آثاری با هدف انتشار جهانی است.

7. بازی ارتش های فرازمینی (E.T. Armies): یکی از نخستین بازی های ایرانی در استیم

• تاریخ انتشار: 3 مارس 2016 (13 اسفند 1394)
• پلتفرم: مایکروسافت ویندوز
• امتیاز در استیم: 3

بازی E.T. Armies ساخته Raspina Studio یکی از عناوینی است که در مسیر حضور بازی های ایرانی در بازار جهانی اهمیت دارد. این اثر یک شوتر اول شخص علمی تخیلی است که داستان آن در آینده ای دور اتفاق می افتد. بازیکن در این بازی نقش یک سرباز را بر عهده دارد که در محیطی آینده نگرانه با نیروهای بیگانه مبارزه می کند.

این بازی از نخستین نمونه هایی بود که توانست مسیر انتشار بین المللی یک بازی ایرانی را تجربه کند و توجه بخشی از جامعه بازی های مستقل را جلب کند. E.T. Armies نشان داد که توسعه دهندگان ایرانی می توانند به سمت ژانرهای جهانی مانند شوتر اول شخص حرکت کنند و محصولات خود را در فروشگاه های دیجیتال خارجی عرضه کنند.

8. بازی گرشاسپ: گرز ثریت (Garshasp: The Monster Slayer): ورود اساطیر ایرانی به صنعت گیم

• تاریخ انتشار: 8 می 2011 (18 اردیبهشت 1390)
• پلتفرم: مایکروسافت ویندوز
• امتیاز در استیم: 3

گرشاسپ: گرز ثریت ساخته Dead Mage یکی از اولین تلاش های جدی برای استفاده از اساطیر ایرانی در قالب یک بازی ویدیویی بود. این بازی با الهام از شخصیت گرشاسپ در روایت های اسطوره ای ایران ساخته شده و بازیکن را در نقش یک قهرمان باستانی قرار می دهد که با موجودات اهریمنی مبارزه می کند.

Garshasp نمونه ای از بازی های ایرانی با موضوع اساطیر است که تلاش می کند میان میراث فرهنگی ایران و قالب های رایج بازی های اکشن ارتباط برقرار کند. این اثر اگرچه از نظر فنی با برخی استانداردهای جهانی فاصله داشت، اما اهمیت تاریخی آن در معرفی ظرفیت داستان های ایرانی به مخاطبان خارجی قابل توجه است.

9. بازی قتل در کوچه های تهران 1933 (Murder In Tehran’s Alleys 1933): یک تجربه نوآر با فضای تهران قدیم

• تاریخ انتشار: 8 ژوئن 2017 (18 خرداد 1396)
• پلتفرم: مایکروسافت ویندوز
• امتیاز در استیم: 3

Murder In Tehran’s Alleys 1933 یک بازی ماجراجویی Point and Click است که داستانی جنایی را در فضای تهران قدیم روایت می کند. این اثر با استفاده از طراحی محیطی، معماها و فضای نوآر تلاش می کند تجربه ای متفاوت از روایت شهری ارائه دهد.

برخلاف بسیاری از بازی های اکشن، تمرکز اصلی این عنوان روی حل معما، کشف سرنخ ها و روایت داستانی قرار دارد. Murder in Tehran’s Alleys نشان می دهد که بازی های ایرانی می توانند از ژانرهای متنوع استفاده کنند و تنها به سبک های اکشن محدود نباشند.

10. بازی تندیس (Tandis): پیوند ریاضیات، هنر و طراحی بازی

• تاریخ انتشار: 21 آوریل 2022 (1 اردیبهشت 1401)
• پلتفرم ها: لینوکس، مایکروسافت ویندوز، مک او اس

بازی Tandis ساخته مهدی بهرامی ادامه مسیر خلاقانه ای است که پیش از آن با Engare آغاز شده بود. این بازی Puzzle بر پایه مفاهیم هندسی و توپولوژی طراحی شده و بازیکن را به ساخت اشکال پیچیده سه بعدی دعوت می کند.

ویژگی اصلی تندیس استفاده از ایده های ریاضی در قالب یک مکانیک بازی قابل تجربه است. این رویکرد باعث شده اثر بیشتر از یک معمای ساده، یک تجربه هنری و آموزشی باشد. پوشش رسانه هایی مانند Ars Technica نشان داد که یک ایده متفاوت از یک توسعه دهنده ایرانی می تواند توجه رسانه های تخصصی بین المللی را جلب کند.

بازی های ایرانی در استیم و پلتفرم های جهانی چگونه منتشر شدند؟

استیم به عنوان یک فروشگاه دیجیتال نقش مهمی در اتصال توسعه دهندگان ایرانی به مخاطبان جهانی داشته است. در گذشته حضور یک بازی در بازار جهانی نیازمند همکاری با ناشر خارجی یا حضور فیزیکی در نمایشگاه های بین المللی بود، اما انتشار دیجیتال این مسیر را ساده تر کرد. امروزه برخی از بازی های ایرانی روی پلتفرم های مختلف عرضه شده اند:

• Steam برای انتشار نسخه PC
• PlayStation برای کاربران کنسول
• Xbox برای اکوسیستم مایکروسافت
• Nintendo Switch برای مخاطبان نینتندو

بازی های ایرانی در استیم معمولا در دسته بازی های مستقل قرار می گیرند و بیشتر توسط استودیوهای کوچک یا توسعه دهندگان مستقل ساخته شده اند. انتشار جهانی یک بازی تنها به قرار گرفتن در یک فروشگاه محدود نمی شود. حضور در جشنواره های بازی، دریافت نقد بازی، همکاری با ناشر خارجی و ارتباط با مخاطبان بین المللی نیز بخش مهمی از مسیر موفقیت هستند.

بازی های ایرانی مستقل چگونه فرهنگ ایران را به مخاطب جهانی معرفی می کنند؟

بازی های ایرانی مستقل یکی از مهم ترین مسیرهای معرفی فرهنگ ایرانی در صنعت گیم هستند. توسعه دهندگان ایرانی معمولا از عناصر فرهنگی مختلف استفاده می کنند:

• اساطیر ایرانی در Garshasp
• ادبیات فارسی در The Tale of Bistun
• هندسه اسلامی در Engare
• روایت تاریخی در 1979 Revolution: Black Friday
• معماری ایرانی و طراحی محیطی در برخی آثار مستقل

این رویکرد باعث می شود بازی تنها یک محصول سرگرمی نباشد، بلکه بخشی از میراث فرهنگی و هویت ایرانی را نیز منتقل کند. تفاوت مهم بسیاری از این آثار با بازی های بزرگ تجاری این است که آنها معمولا از یک ایده شخصی یا نگاه هنری آغاز می شوند. همین ویژگی، بازی مستقل یا Indie Game را به بستری مناسب برای روایت های متفاوت تبدیل کرده است.

چگونه یک بازی ایرانی را برای تجربه انتخاب کنیم؟

انتخاب یک بازی ایرانی مناسب به سلیقه کاربر، ژانر مورد علاقه و پلتفرم مورد استفاده بستگی دارد. جدول زیر می تواند کمک کننده باشد:

اگر به دنبال یک بازی ایرانی برای کامپیوتر هستید، بررسی صفحه بازی در Steam، نقدهای کاربران و مشخصات فنی سیستم قبل از خرید یا دانلود اهمیت دارند.

اشتباهات رایج درباره بازی های ایرانی

تصور اینکه همه بازی های ایرانی از نظر فنی مشابه هستند، یکی از برداشت های اشتباه درباره صنعت بازی سازی ایران است. این حوزه مانند هر صنعت دیگری شامل تجربه های متفاوت است. برخی آثار تمرکز بیشتری روی طراحی هنری دارند، برخی روی داستان و برخی دیگر تلاش می کنند از نظر فنی به استانداردهای جهانی نزدیک شوند. چند برداشت نادرست رایج درباره بازی های ایرانی معروف عبارتند از:

• مقایسه همه بازی های ایرانی با بازی های AAA شرکت های بزرگ
• نادیده گرفتن ارزش بازی های مستقل
• توجه نکردن به محدودیت های توسعه دهندگان کوچک
• بررسی نکردن تفاوت ژانرها و اهداف هر بازی

شناخت درست بازی های ساخت ایران نیازمند توجه همزمان به ایده، اجرا، مخاطب هدف و شرایط تولید است.

نتیجه گیری

بازی های ایرانی موفق در جهان نشان داده اند که صنعت بازی سازی ایران توانایی تولید آثار متفاوت و قابل توجه را دارد. از Children of Morta که به یکی از شناخته شده ترین نمونه های موفق تبدیل شد، تا Engare که هنر و ریاضیات ایرانی را به زبان بازی منتقل کرد، هر اثر مسیر متفاوتی را برای ارتباط با مخاطب جهانی انتخاب کرده است.

استودیوهایی مانند Dead Mage و Raspina Studio نشان داده اند که توسعه دهندگان ایرانی می توانند در ژانرهای مختلف فعالیت کنند و با استفاده از روایت، طراحی هنری و انتشار دیجیتال وارد بازار جهانی شوند. بهترین بازی های ایرانی فقط به دلیل جوایز یا امتیازهای خود اهمیت ندارند؛ ارزش اصلی آنها در نشان دادن ظرفیت خلاقیت، فرهنگ ایرانی و توانایی بازی سازان داخلی برای حضور در صنعت گیم جهانی است.

سوالات متداول